ABD’nin Faizleri Artırması Ne Anlama Geliyor?

FED’in Faizleri Artırması Ne Anlama Geliyor?

Merhabalar arkadaşlar, 🙂

1020727_76468436

 

 

“Dolar neden artış eğiliminde, FED’in faizleri artırmasıyla Tl’nin değer kaybının ne ilgisi var?” gibi soruları cevaplandırmaya çalışacağız. Hazırsanız şöyle buyurun 🙂

Özellikle Tesla ile ilgili yazımın uzunluğundan yakınıp dem vuran arkadaşlar bu kısa yazı tam size göre  🙂

 

 

 

 

Federal Rezerv Sistemi (FED) Nedir?

5federalreserveFederal Reserve yani FED, ABD’nin Merkez Bankasıdır. Eşleştirme yapacak olursak bizdeki TCMB’nın ABD’deki karşılığıdır.

Merkez Bankalarının Görevi Nedir?

Merkez Bankalarının ana görevi fiyat istikrarını sağlaması ve bunu sürdürmektir.

ABD krize girdiğinden beri ekonomiyi canlandırmak hedefiyle FED faizleri düşük tutup(yatırımların artırılması) donuk piyasayı canlandırmak için fazla para arzı yapıyordu.


FED’in faizleri artırması ne anlama geliyor?

Şöyle örnekleyelim:
Bağımsız iki ülkemiz var. Sizde bir yatırımcısınız. Birinci ülke, bunun ismi  A olsun. Faiz oranlarını % 1 olarak belirlemiş büyük, zengin, halkının refah seviyesi yüksek, güvenilir bir ülke. Diğer ülkemiz ise – B- nispeten gelişmiş, daha doğrusu gelişmekte olan bir ülke.

Ekonomisi daha çok tarıma dayalı refah, yoksulluk, güvenilirlik, mutluluk vs. oranları ise A  ülkesinin gerisinde. A teknolojiyle beslenen bir ülke olduğu için cari fazla veriyor.  B’de ise durum tam tersi. Cari açık var bu açığı kapatmak için faizleri yüksek tutmak suretiyle yatırımcı, yani döviz çekmek istiyor. Bunun için yapılması gereken faiz oranlarını daha yüksek tutmak. % 10 varsayalım.

Sizin bir yatırımcı olarak amacınız paranızı maksimum getiri sağlayacak şekilde değerlendirmek olduğundan diyelim ki faize yatırmaya karar veriyorsunuz. B bu şartlar altında sizin için biçilmiş bir kaftan doğrusu, riski A’ya göre biraz daha fazla olsa dahi % 1 ile % 10 arasında dağlar kadar fark görüyorsunuz ve paranızı burada faize yatırmaya karar veriyorsunuz.

İyi, güzel, her şey hoş; fakat bir gün A’nın Merkez Bankası faizleri artıracağını açıklıyor. “Gel vatandaş faize gel % 7 oldu.” 🙂 Bu sizinle beraber parasını değerlendirmek üzere B ülkesine yatırmış insanların parasını buradan çekip, daha güvenilir olan ve parasının batma riski daha az olan  A’ya yatırmaları anlamına geliyor.

Patron Çıldırdı!

patron

B Merkez Bankası’nın başkanının ise eli armut toplamıyor tabir yerindeyse giden müşterilerini geri çekmek zorunda 🙂 “Patron çıldırdı tasfiye nedeniyle faizler % 500” 🙂 Kemal Sunal’ın pişmaniye sahnesi 🙂

 

İşin latifesi bir yana paranın B’den çıkıp A’ya yönelmesi demek:

– Cari açık verdiği için B, parasının değersizleşmesi döviz ile yaptığı borçlanmanın da artması anlamına geliyor.

-B ülkesinin para biriminin değersizleşmesi demek. Bu iyi bir şey mi?

Hyundai’nin fabrikasını gezmeye gittiğimizde görevli personele yüzde kaçı yerli diye bir soru sormuştum üretilen arabaların. Büyük bir oranının ithal geldiğini belirtmişti.

İthal alınarak yapılan işlemler genel olarak $ kuru üzerinden yapıldığı için paranın aşırı değersizleşmesi doğal olarak fiyatlarda aşağı yönlü bir etki değil bilakis yukarı yönlü bir etki yapacaktır ve birçok ihracatçı zor duruma düşecektir.

Biz yine örnekleme yoluna gidelim. B ülkesinde üretilen ara maddelerin, hammaddelerin vs. % 51’lik kısmının ithal geldiğinin geri kalanının yerli olduğunu varsayalım. B ülkesinin para biriminin değersizleşmesi demek aslında daha çok satacağı anlamına geliyor; fakat sıkıntı tam olarak bu noktadan çıkıyor. Eğer işlemlerinin çoğu döviz üzerinden yapılıyorsa ve üretilen ürünlerin girdilerinin çoğu da ithal ise; B ülkesinin parasının değersizleşmesi aslında girdi fiyatlarının artışı anlamına geliyor. Bu ise ürünün fiyatının artışını gerekli kılıyor. Daha pahalı bir ürünü müşteri neden alsın?

Bir parantez açalım konuyla ilintili şu an gündemde olan Çin’in para birimi yuan’ı devalüe etmesi var. Yuan’ın devalüe edilerek ihracatın artırılması hedeflenmekte. Türkiye olarak biz aynı şeyi yapabilir miyiz?

Ancak imalat girdilerimizin çoğunu kendimiz üretirsek böyle bir işlem anlam ifade edebilir. Girdilerin çoğu yerliyse…

BMB faizleri tekrar artırsın o zaman?

Başlangıçta makul bir eylem gibi görünen faiz artırımı ülkeyi terk eden dövizin geri gelmesi anlamına geliyor ama madalyonun diğer yüzünde işin yatırım boyutu var. Ülkedeki firmalar yatırımdan kaçınmak isteyeceklerdir çünkü yatırımın maliyeti artacaktır.

 

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere hoşçakalın 🙂

Comments are closed